Het Beeld-snyders Kunst-kabinet

RKD STUDIES

2.3 Van Bossuits sculpturen als inspiratiebron voor beeldhouwwerk

Hierboven zijn talloze voorbeelden genoemd van de omzetting van Van Bossuits sculpturen naar tweedimensionale media, maar er bestaan ook voorbeelden van vertalingen in beeldhouwwerk. Zo heeft Willem van Mieris voor zijn mecenas Pieter de la Court van der Voort ontwerptekeningen gemaakt voor vier tuinvazen, waarop een viertal op Van Bossuits inventies gebaseerde figuurgroepen voorkomt.1 Van Mieris heeft de vazen vervolgens zelf geboetseerd waarna ze in de jaren 1702-1704 in letterspijs zijn gegoten. Ze bevinden zich tegenwoordig in de tuin van Windsor Castle [1-4].


1
cast by Filips van der Mij after Willem van Mieris and after Giovanni Battista Luraghi
Offers to Priapus and Flora (allegory of Spring), dated 1704
metal 140 x 90 x 90 cm
Windsor (England), Royal Collection - Windsor Castle, inv./cat.nr. RCIN 71437

2
cast by Filips van der Mij after Willem van Mieris and after Giovanni Battista Luraghi
Garden vase with offers to Ceres and Diana Bathing (allegory of Summer), dated 1703
metal 141 x 90 x 90 cm
Windsor (England), Royal Collection - Windsor Castle, inv./cat.nr. RCIN 71439


3
cast by Filips van der Mij after Willem van Mieris and after Giovanni Battista Luraghi
Garden vase with a bacchanal (allegory of Autumn), dated 1702
metal 141 x 90 x 90 cm
Windsor (England), Royal Collection - Windsor Castle, inv./cat.nr. RCIN 71441

4
cast by Filips van der Mij after Willem van Mieris and after Giovanni Battista Luraghi
Garden vase with Venus in the forge of Vulcan and Winter approaching upon Autumn (allegory of Winter), dated 1704
metal 141 x 90 x 90 cm
Windsor (England), Royal Collection - Windsor Castle, inv./cat.nr. RCIN 71443


Francis heeft ook in hardsteen gewerkt, zo blijkt uit de veilingadvertentie van 4 mei 1702 van de doopsgezinde koopman Jan Thesing (1659-1701): ‘verscheyde Beeltjes gebootseert van de vermaerden Francis, een staende Sater met zijn Pedestal (leevens grooten) in hardsteen van dito, een leggende Sater, en een staende Flora van Johannes Ebbelaers, mede van hardsteen’.2 De veilingcatalogus (1734) met de nalatenschap van burgemeester Willem Six (1662-1734) vermeldt: ‘Een dito (Marmere Buste) zynde Galathea, van Francis begonnen, en door Ebbelaar opgemaakt’.3

De beeldhouwer Ignatius van Logteren (1685-1732) stond in contact met Jan Ebbelaer.4 Zelf kan hij Francis van Bossuit, die in 1692 overleed, nauwelijks hebben gekend, maar hij kan kennis hebben genomen van zijn oeuvre via Ebbelaer, door deelname aan Graats tekenacademie of door het bestuderen van diens natekeningen en de prenten in het Beeld-snyders Kunst-kabinet.5 Van Ignatius van Logterens nu bekende sculpturen zijn er tenminste zes waarschijnlijk op Van Bossuits werk geïnspireerd, zoals het reliëf Venus met dolfijn, dat overeenkomsten vertoont met de Venus ofwel Galathea (nu alleen nog bekend als prent [5-6], het 1730 gedateerde marmeren reliëf Venus en Adonis, dat vergelijkbaar is met het nu onbekende reliëf of de (drie jaar eerder verschenen) gelijknamige prent [7-8] en de tuinbeelden Pluto [9] en Jupiter als Vuur [10] die beide sterke verwantschap tonen met de achtkantige Jupiter [11].6


5
Matthijs Pool after Barend Graat after Francis van Bossuit
Galathea
paper, etching and engraving 153 x 79 mm
The Hague, RKD – Netherlands Institute for Art History

6
Ignatius van Logteren
Venus, c. 1720
stucco ? x ? cm
Private collection


7
Matthijs Pool after Barend Graat after Francis van Bossuit
Venus and Adonis
paper, etching and engraving 147 x 88 mm
The Hague, RKD – Netherlands Institute for Art History

8
Ignatius van Logteren
Venus and Adonis, 1730 (dated)
marble 87 x 80,5 cm
lower left : Ig: van Logteren 1730
Amsterdam, Rijksmuseum, inv./cat.nr. BK-14577


9
Ignatius van Logteren
Pluto, c. 1712-1713
stone (worked rock), paint ? x ? x ? cm
Arnhem, City of Arnhem

10
Jan van Logteren
Jupiter as personification of Fire, 1739 (dated)
marble ? x ? x ? cm
location unknown : JVL 1739
Private collection

11
attributed to Francis van Bossuit
Jupiter
ivory 119 x 87 mm
Veilinghuis Bernaerts (Antwerp) 2015-02-16 - 2015-02-17, nr. 106


Twee tuinbeelden uit 1721, Flora als Lente en Pomona als Herfst (Museum Willet-Holthuijsen, Amsterdam) [12-13] zijn mogelijk afgeleid van Flora en op de nu alleen als prent bekende Andromeda [14-15].


12
Ignatius van Logteren
Flora as Spring, 1721
stone (worked rock) ? x ? x ? cm
Amsterdam, Museum Willet-Holthuysen

13
Ignatius van Logteren
Pomona as Autumn, 1721
stone (worked rock) ? x ? x ? cm
Amsterdam, Museum Willet-Holthuysen


14
Francis van Bossuit
Flora, c. 1680-1692
ivory 182 x 120 x ? mm
Hamburg, Museum für Kunst und Gewerbe Hamburg, inv./cat.nr. 1928.8

15
Matthijs Pool after Barend Graat after Francis van Bossuit
Andromeda (without the chains)
paper, etching and engraving 149 x 67 mm
The Hague, RKD – Netherlands Institute for Art History


Notes

1 C.W. Fock, ‘Willem van Mieris als ontwerper en boetseerder van tuinvazen,’ Oud Holland 87 (1973) p. 27-48; A.J. Elen, ‘De voortekeningen voor de vaasreliëfs van Willem van Mieris’, Oud Holland 109 (1995), p. 201-216. De composities zijn te herleiden tot drie palmhouten beelden en een ivoren reliëf, nu alleen nog bekend door de prenten ernaar: Lente, Zomer en Herfst en De triomf van Bacchus. Van de tekeningen 6 en 7 uit de 11 nummers tellende catalogus in Elen 1995B is de verblijfplaats onbekend. In 1997 werd een twaalfde bij de reeks horend blad geveild, een Bacchanaal; zie hierover A.J. Elen, 'Additions to Willem van Mieris's Rape of Lucretia: an Example of the Artist's Working Methods', Master Drawings 50 (2012), p. 533-538; p. 537, noot 2.

2 S.A.C. Dudok van Heel, 'Honderdvijftig advertenties van kunstverkopingen uit veertig jaargangen van de Amsterdamsche Courant 1672-1711', Jaarboek Amstelodamum 67 (1975), p. 149-173 ), p. 162-163, nr. 72. De catalogus van de veiling op 10 mei 1702 en de inventaris van Jan Thesingh zijn niet teruggevonden.

3 Zie § 1, noot 12.

4 Zie ook § 1, laatste alinea. P.M. Fischer, Ignatius en Jan van Logteren, Alphen aan de Rijn 2005, p. 17.

5 Fischer 2005, op. cit. (noot 4), p. 17.

6 Het marmeren reliëf, nu in het Rijksmuseum in Amsterdam, functioneerde als schoorsteenboezem en was mogelijk afkomstig uit het pand Herengracht 476.

Cookies disclaimer

Our site saves small pieces of text information (cookies) on your device in order to deliver better content and for statistical purposes. You can disable the usage of cookies by changing the settings of your browser. By browsing our website without changing the browser settings you grant us permission to store that information on your device.
I agree